หากมองคร่าว ๆ บ้านของชาวเขาทั้งหลายดูเหมือนจะไม่แตกต่างกัน คือมีส่วนของไม้ ไม้ไผ่ และหลังคาหญ้าคา ซึ่งเป็นของที่หาได้ง่ายในป่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว ในแต่ละชนเผ่า มีความแตกต่างกันในรายละเอียด ถ้าแบ่งประเภทใหญ่ๆ ก็จะแบ่งได้เป็น 2 แบบ คือ แบบที่สร้างติดไปกับพื้นดิน ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากจีน และลักษณะยกพื้น ซึ่งน่าจะเป็นอิทธิพลจากไทยใหญ่

คลิกที่รูปบ้านแต่ละบ้าน เพื่อดูภาพ Panorama 360° ภายในบ้านนั้น ๆ

ลาหู่

บ้านลาหู่ มีลักษณะยกพื้น ใต้ถุนไม่สูง ประมาณ 100 ซม. บันไดบ้านจะมีลักษณะเรียบง่าย บางบ้านใช้ไม้เพียงท่อนเดียววางพาด และเจาะลึกลงไปในเนื้อไม้ สำหรับเท้าเหยียบ บางบ้านใช้ไม้กระดานวางพาด และตอกด้วยไม้ท่อน ขนาดหน้ากว้างประมาณ 3 นิ้ว ภาพนี้เป็นบ้านลาหู่ลาบา ซึ่งจะคล้ายลาหู่แดง และลาหู่อื่น ๆ แต่บ้านลาหู่นะ (ลาหู่ดำ) จะสร้างไว้บนพื้น

ม้ง
บ้านม้ง สร้างบนพื้น แบบดั้งเดิมจะใช้พื้นดินเป็นพื้นบ้าน แต่สมัยใหม่จะเป็นคอนกรีต บ้านจะมีขนาดใหญ่ เพราะอยู่อาศัยในลักษณะครอบครัวขยาย
ลีซู
บ้านลีซู ส่วนใหญ่จะเป็นแบบติดดิน แต่มีบ้างที่สร้างแบบยกพื้น เพราะสภาพพื้นที่อยู่ตามไหล่เขา ลาดชัน ไม่สามารถสร้างแบบติดดินได้ การสร้างจะเป็นรูปแบบการลงแรงช่วยกันทำ ให้แล้วเสร็จภายในวันเดียว
เมี่ยน
บ้านเมี่ยน มักสร้างติดดิน เนื่องจากอิทธิพลจีน ภายในบ้านจะแบ่งส่วนเป็นห้องนอน ห้องครัวแยกต่างหาก และบริเวณห้องโถงใหญ่ จะมีแคร่สำหรับนั่งเล่น และใช้เป็นเตียงเวลามีแขกมาพัก
อาข่า
บ้านอาข่า จะสร้างแบบยกพื้น มีหลังคาต่ำ เพื่อกันลม และฝน พร้อมระเบียง ภายในตัวบ้าน หากเป็นแบบดั้งเดิม จะมีการแยกฝั่งชาย-หญิง มีประตูขึ้นลงด้านหน้าบ้าน และด้านหลังบ้าน แต่ประตูด้านหลังบ้านจะใช้เมื่อเป็นคนสนิท